بكشند تا به دوزخ اندازند . » « 1 » . سومين فرد : « مردى است كه خداوند بر او گشايش داده و از هر نوع مال و ثروت را بر او ارزانى داشته است ، پس او را بياورند ، نعمت الهى را به خاطر او آورند ، او بشناسد ، گويند : چه كردى با اين نعمت ؟ گويد : هيچ راهى را كه تو دوست داشتى ، فروگذار نكردم ، مگر اين‌كه در آن راه انفاق كردم ، گويند : دروغ مىگويى ، بلكه تو آن كار را كردى تا بگويند بخشنده‌اى ، و مردم گفتند ! سپس دستور دهند او را به رو بكشند و بعد به دوزخ افكنند . » « 2 » ، « اينان نخستين كسانى هستند كه در آتش دوزخ بسوزند . » « 3 » . بديهى است كه مردم در اين نيّت‌هاى خراب چيزى را با خداى سبحان در پرستش شريك دانسته‌اند . رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم اين صفت ناپسند را به پرستش بت‌ها تشبيه كرده است و آن را « شرك اصغر » « 4 » ناميده است . علماى اخلاق به خصوص محاسبى و غزّالى چندين فصل مهم را به بحث منابع اين فساد قلبى و اشكال آن و داروهاى معالج آن اختصاص داده‌اند . و چون هدف اصلى ما استنباط مبادى عمومى موجود در قرآن است ، از اين‌رو خواننده را به اين دو مؤلّفه ، نسبت به تمام مسائل تفصيلى ارجاع مىدهيم . ه - اخلاص نيّت با انگيزه‌هاى مختلط

--> ( 1 ) - ر ك : تفسير قرطبى : 1 / 18 ؛ سنن نسائى ( گزيده ) : 6 / 23 ، حديث 3137 ؛ صحيح مسلم : 3 / 1513 ، حديث 1905 ؛ سنن كبرا : 3 / 17 ، حديث 4345 ؛ جامع العلوم و الحكم : 1 / 15 ؛ التّرغيب و التّرهيب : 1 / 28 ، حديث 28 و 177 ؛ نيل الأوطار : 8 / 34 . ( 2 ) - ر ك : صحيح مسلم : 3 / 1513 ، حديث 1905 ؛ منية المريد : ص 134 ؛ تفسير قرطبى : 1 / 18 ؛ سنن نسائى ( گزيده ) : 6 / 23 ، حديث 3137 ؛ سنن كبرا : 3 / 17 ، حديث 4345 ، و 5 / 30 ، حديث 8083 ، و 6 / 477 ، حديث 11559 ؛ مسند احمد : 2 / 321 ، حديث 8260 ؛ بحار الأنوار : 67 / 249 ؛ التّرغيب و التّرهيب : 1 / 29 ؛ نيل الأوطار : 8 / 34 . ( 3 ) - ر ك : منابع قبلى ، و صحيح ابن حبان : 2 / 137 ؛ المستدرك على الصّحيحين : 1 / 579 ، حديث 1527 ؛ موارد الظّمآن : 1 / 619 ؛ التّخويف من النّار : 1 / 205 ؛ سنن نسائى ( گزيده ) : 4 / 591 ؛ بحار الأنوار : 69 / 305 . ( 4 ) - ر ك : مسند احمد : 5 / 428 - 429 از حديث محمود بن لبيد بن عقبة بن رافع اوسى اشهلى ( مترجم عربى ) . ر ك : زبدة البيان ، ص 136 ؛ الثّمر الدّانى : ص 678 ؛ مستدرك الوسائل : 1 / 107 ؛ حاشيهء ردّ المختار : 6 / 747 ؛ عوالى اللئالى : 2 / 74 ؛ سبل السّلام : 4 / 185 ؛ بحار الأنوار : 69 / 266 ؛ عدّة الداعى : ص 214 ؛ منية المريد : ص 317 .